Fiyatlar;
“VOB-IMKB 30” sözleşmesinde, sözleşmenin 1.000 ile bölünmüş halinin virgülden sonra üç basamak şeklinde,
”VOB-DİBS 91” sözleşmesinde, 100 YTL nominal üzerinden hesaplanan 91 günlük Hazine Bonosu değeri olarak, virgülden sonra üç basamak şeklinde,
“VOB-DİBS 365” sözleşmesinde, 100 YTL nominal üzerinden hesaplanan 365 günlük Hazine Bonosu değeri olarak, virgülden sonra üç basamak şeklinde,
“VOB-Ege Pamuk” sözleşmesinde, 1 kg Ege Standart 1 baz kalite pamuğun YTL cinsinden değeri olarak, virgülden sonra üç basamak şeklinde,
”VOB-YTL Dolar” sözleşmesinde, 1 ABD Dolarının YTL cinsinden değeri olarak, virgülden sonra dört basamak şeklinde,
“VOB-YTL Euro” sözleşmesinde, 1 Euronun YTL cinsinden değeri olarak, virgülden sonra dört basamak şeklinde,
“VOB-Anadolu Kırmızı Buğday” sözleşmesi, 1 kg Anadolu kırmızı sert baz kalitedeki buğdayın YTL cinsinden değeri olarak, virgülden sonra dört basamak şeklinde,
işlem sistemine girilir. Miktar teklifleri bir adet sözleşme ve katları şeklinde girilebilir. Girilebilecek fiyat kotasyonu Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilen minimum fiyat adımına göre ayarlanır.
Günlük fiyat hareket limiti Baz Fiyat üzerinden Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtildiği şekilde hesaplanır. Bu yöntemle hesaplanan üst veya alt limitin fiyat adımına tekabül etmemesi halinde üst limit bir üst fiyat adımına, alt limitse bir alt fiyat adımına yuvarlanır.
Sözleşmelerin Vade Ayları, Yeni Vadelerin Açılması, Son İşlem Günü
Sözleşmelerin vade ayları Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilmiştir. Bunlardan içinde bulunulan tarihe en yakın vadeli üç sözleşme işleme açılır. En yakın vadeli sözleşmenin son işlem gününden sonraki ilk Borsa gününde işleme açık olan en uzun vadeli sözleşmeden sonra gelen vade ayı için yeni bir sözleşme işleme açılır.
Son işlem günü, sözleşmelerin alım satımının yapılabileceği, Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilen son Borsa Günüdür. Son işlem günü olarak belirlenen günde Borsa’nın kapalı olması halinde Borsa tarafından bir başka gün son işlem günü olarak belirlenir.
”VOB-DİBS 91” ve “VOB-DİBS 365” sözleşmeleri işleme açılırken son işlem gününün ne olacağı Borsa tarafından Hazine’nin ihale takvimi göz önüne alınarak açıklanacaktır.
Günlük Uzlaşma Fiyatı ve Vade Sonu Uzlaşma Fiyatı
Belirli bir vade ayına ilişkin olan Günlük Uzlaşma Fiyatı ve Vade Sonu Uzlaşma Fiyatı, Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde yer aldığı şekilde belirlenir ve en yakın fiyat adımına yuvarlanır.
Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilen şekilde hesaplanan Günlük Uzlaşma Fiyatı ve/veya Vade Sonu Uzlaşma Fiyatları gerek görüldüğü takdirde Uzlaşma Fiyatı Komitesi tarafından Borsa Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde değiştirilebilir.
Borsa, İlgili Mevzuat hükümleri uyarınca, Günlük Uzlaşma Fiyatı ve/veya Vade Sonu Uzlaşma fiyatının belirlenmesindeki yöntemleri değiştirebilir.
Bu şekilde belirlenen Günlük Uzlaşma Fiyatı ve Vade Sonu Uzlaşma Fiyatı, Borsa tarafından duyurulur. Borsa tarafından duyurulan Günlük Uzlaşma Fiyatı ve Vade Sonu Uzlaşma Fiyatı herkes için bağlayıcıdır.
İşlem Teminatları
Borsa’da alınmak istenen ve alınmış olan açık pozisyonlar için Takas Merkezi’nde İşlem Teminatı bulundurulması gereklidir. Bulundurulması gereken Başlangıç Teminatı ve Sürdürme Teminatı tutarları Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtildiği gibidir. Fark (yayılma) pozisyonu alınması durumunda yatırılması gereken Fark (yayılma) Teminatı tutarı da Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilmektedir.
Borsa Yönetmeliği’nde belirlenen esaslar çerçevesinde Borsa tarafından başlangıç teminatına ek olarak Olağanüstü Durum Teminatı da talep edilebilir.
Teminat olarak kabul edilecek kıymetler, bunların kompozisyonu, nakit olarak bulundurulması zorunlu teminat tutarı, teminatların değerlenmesi ve tamamlanmasına ilişkin hususlar Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirlenmiştir.
Yatırılması gerekli Başlangıç Teminatı olmaksızın Borsa’ya iletilen emirler gerçekleşmez. Pozisyon açılmasından sonra bulundurulması gereken teminat tutarlarında eksiklik bulunması durumunda sözleşmelerin “Hesapların Güncelleştirilmesi, Teminat Tamamlama ve Temerrüt” hükümleri uygulanır.
Sözleşme hükümleri uyarınca tevdi edilmesi gereken İşlem Teminatları, Takas Merkezi tarafından iade edilmesi gerektiğinde aynen değil misli olarak iade edilir. Bu teminatlar, Borsa Yönetmeliği, Borsa Genelgeleri ve Sözleşme hükümlerine göre nakit dışı olanları nakde çevirme ve bunlarla açık pozisyonlardan oluşan zararları karşılama dahil olmak üzere teminatlar üzerindeki tüm tasarruf haklarının, inançlı mülkiyet esaslarına göre Takas Merkezi’ne devir ve intikal etmesini ve bu hakların Takas Merkezi tarafından kullanılmasını sağlayacak şekilde Takas Merkezi’ne tevdi edilir. Borsa üyesi tarafından müşteri adına Takas Merkezi’ne tevdi edilen teminatların, başkaca her hangi bir işleme veya incelemeye gerek olmaksızın bu madde hükmüne uygun olarak tevdi edildiği kabul edilir ve Takas Merkezi, söz konusu varlıklar üzerinde Borsa Yönetmeliği, Borsa Genelgeleri, Takas Merkezi düzenlemeleri ve Sözleşme hükümlerine göre tasarruf edebilir. Müşteri varlıklarının bu madde hükmüne uygun olarak üye tarafından teslim alınmamasından doğan tüm hukuki sorumluluk ilgili üyeye ait olup bu nedenle Takas Merkezi’ne herhangi bir sorumluluk yüklenemez. Bu şekilde Takas Merkezi’nde bulunan işlem teminatları münhasıran sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin tasfiyesi amacıyla kullanılır, üyenin veya müşterilerin diğer yükümlülükleri nedeniyle kullanılamaz.
Hesapların Güncelleştirilmesi, Teminat Tamamlama ve Temerrüt
Borsa Gününde seans bitiminden sonra açık pozisyon bulunan hesaplar, Borsa Genelgeleri’nde belirlenen şekilde Günlük Uzlaşma Fiyatı kullanılarak güncellenir.
Bir sonraki fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla, hesapların güncellenmesinde Günlük Uzlaşma Fiyatının, bir önceki Borsa Gününe ilişkin Günlük Uzlaşma Fiyatından,
(a) yüksek olması durumunda uzun pozisyon sahipleri (Alıcılar) kar, kısa pozisyon sahipleri (Satıcılar) zarar,
(b) düşük olması durumunda uzun pozisyon sahipleri (Alıcılar) zarar ve kısa pozisyon sahipleri (Satıcılar) kar elde eder.
Pozisyonun ilk açıldığı günde kar veya zarar işlem fiyatı ile aynı günkü Günlük Uzlaşma Fiyatı arasındaki fark üzerinden hesaplanır. Pozisyonun kapatıldığı gün ise kar veya zarar işlem fiyatı ile bir önceki Günlük Uzlaşma Fiyatı arasındaki fark üzerinden hesaplanır.
Kar ve zararların hesaplanma şekli, karların hesaplara aktarılma usul ve şartları ile güncelleştirme işlemlerine ilişkin süreler Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde belirtilmiştir.
Güncelleştirme işlemlerinde, zarar eden hesapların nakit teminatlarından zarar tutarları kesilir. Zarar tutarlarının kesilmesi neticesinde teminat açığı oluşan hesaplar için teminat tamamlama çağrısı yapılır. Teminat tamamlama çağrısı Takas Merkezi tarafından Takas Üyelerine, Takas Üyeleri tarafından varsa takasını garanti ettikleri takas üyesi olmayan Borsa üyelerine ve müşterilerinin hesapları için kendilerine teminat tamamlama çağrısı yapılan Borsa üyeleri tarafından ilgili müşterilere yapılır. Teminat tamamlama çağrısı yapılma şekli ve zamanı Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde yer aldığı gibidir.
Teminat tamamlama yükümlülüğünün süresi içinde yerine getirilmemesi durumunda temerrüt oluşur. Teminat tamamlama süresi ve temerrüt durumunda uygulanacak müeyyideler Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde yer aldığı gibidir.
Sözleşmelerin Vade Sonunda Yapılacak İşlemler
Sözleşmeler nakdi uzlaşmaya tabidir. Nakdi uzlaşma, vade sonunda açık olan pozisyonların Borsa tarafından vade sonu uzlaşma fiyatı üzerinden ters işlemle sonlandırılması yoluyla yapılır.
Sözleşmelerin son işlem günü ve vade sonu Vadeli İşlem Sözleşmeleri’nde yer aldığı gibidir.
Takas Merkezi, Takas Garantisi ve Garanti Fonu
Takas Merkezi, İlgili Mevzuatta öngörülen şekilde, merkezi muhatap olarak sözleşmelerin alıcısına karşı satıcı ve satıcısına karşı alıcı rolünü üstlenir. Temerrüt durumunda, takas yükümlüğünün yerine getirilmesi için, Sözleşmelerin “İşlem Teminatları” bölümünde belirtilen işlem teminatları ve Garanti Fonu kullanılır. Takas Merkezi, takasın gerçekleşmesinden kendi kaynakları ile sorumlu değildir.
Takas Merkezi’nin sorumluluğu, sözleşmelerin takası sırasında taraflardan her biri için karşı tarafın yerini almasından kaynaklanan tutar kadardır. Takas Merkezi garantisi, sadece Takas Merkezi’nde açılan hesaplar ve bu hesaplarda izlenen sözleşmelerle sınırlıdır.
Garanti Fonu kullanım esasları, ödemelerin şekli ve öncelikleri ile Garanti Fonu kaynakları katkı payları Garanti Fonu’nun Kuruluş ve İşleyiş Esasları Genelgesi’nde düzenlendiği gibidir.
